Zakład Psychologii Sądowej

Informacja ogólna:
Zakład Psychologii Sądowej zatrudnia ośmiu psychologów, dwóch spośród nich ma także wyższe wykształcenie pedagogiczne. Trzech psychologów ma tytuł doktora, pozostali są magistrami. Dwie osoby pracują na pół etatu, pozostali w pełnym wymiarze godzin. Instytut zatrudnia także profesora psychologii.

Kierownik
dr Alicja Czerederecka

Zakres wykonywanych ekspertyz
W Zakładzie przeprowadza się badania i wydaje opinie dotyczące osób dorosłych i dzieci. Dotyczą one przede wszystkim:

  • ustalania motywów dokonanych czynów karalnych i składania wyjaśnień (przez podejrzanych lub oskarżonych) lub zeznań (przez świadków) oraz kryteriów oceny tych wyjaśnień i zeznań;
  • opisania sylwetki psychologicznej nieznanych sprawców przestępstw (tzw. profilowania psychologicznego);
  • określenia psychologicznych wskaźników popełnienia samobójstwa w przypadkach nagłego zgonu lub zaginięcia osoby i ustalenia jego motywów; określenia kontekstu sytuacyjnego, w tym przyczynienia się innych osób do decyzji o samobójstwie;
  • oceny zdolności do dokonania określonych czynności prawnych przez osoby żyjące; psychologicznych podstaw do odszkodowania za wyrządzone szkody; oceny zdolności do złożenia oświadczenia woli (np. w testamencie);
  • oceny kompetencji wychowawczych osób ubiegających się o sprawowanie władzy rodzicielskiej oraz uregulowanie kontaktów z dzieckiem; psychologicznych podstaw ograniczenia lub pozbawienia władzy rodzicielskiej;
  • diagnozy nieprzystosowania społecznego i ustalania wskazówek resocjalizacyjnych w odniesieniu do nieletnich i młodocianych sprawców.

Praca badawcza
Tematyka prac badawczych prowadzonych w Zakładzie jest ściśle związana z praktyką. W ostatnich latach realizowano projekty badawcze dotyczące:

  • standardów opiniowania psychologicznego;
  • kryteriów oceny kompetencji wychowawczych osób rywalizujących o powierzenie władzy rodzicielskiej;
  • normalizacji i walidacji testu Rorschacha według systemu Exnera,
  • samobójstw wśród dzieci i młodzieży;
  • wpływu osób trzecich na decyzję samobójcy;
  • czynników osobowościowych i sytuacyjnych warunkujących dokonanie poważnych przestępstw seksualnych;
  • czynników wpływających na zmiany wyjaśnień podejrzanych i oskarżonych;
  • kryteriów psychologicznych rozumienia przez dzieci prawa do odmowy zeznań;
  • psychologicznych skutków cyberprzemocy;
  • struktury psychopatii na tle różnic międzypłciowych;
  • psychologicznych i psychiatrycznych kryteriów unieważnienia oświadczenia woli w procesie cywilnym.

Prowadzone są także szkolenia dla psychologów i prawników dotyczące wszystkich omawianych wyżej obszarów oraz problemów etycznych, metodologicznych i praktycznych pracy biegłego psychologa.

Zespół pracowników Zakładu od wielu lat uczestniczy w pracach Sekcji Psychologii Sądowej Polskiego Towarzystwa Psychologicznego, Europejskiego Stowarzyszenia Psychologii i Prawa (EAPL), Międzynarodowego Stowarzyszenia Psychologii Śledczej (IA-IP), a także Międzynarodowego Stowarzyszenia Rorschachowskiego (IRS).

Wybrane publikacje:

  1. Barwiński Ł. (2014). Aktualne kierunki zmian w diagnozowaniu zaburzeń osobowości o rysie antyspołecznym [w:] Habzda-Siwek, E., Kabzińska, J. (red) Psychologia i prawo. Między teorią a praktyką (s. 385-398). Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne, Gdańsk.
  2. Czerederecka A. (2008). Rozwód a rywalizacja o opiekę nad dziećmi. Warszawa: Wydawnictwo LexisNexis.
  3. Czerederecka A. (2013). Test Rorschacha według systemu Exnera jako narzędzie diagnostyczne w psychologicznej ekspertyzie sądowej. Problems of Forensic Sciences, 93, s. 351-370.
  4. Czerederecka A. (2013). Kryteria oceny dowodu z opinii biegłego psychologa, Problems of Forensic Sciences, 93, s. 333-350.
  5. Czerederecka A. (red.) Standardy opiniowania psychologicznego w sprawach rodzinnych i opiekuńczych, Kraków: Wyd. IES, 2016.
  6. Czerederecka A., Gierowski J. K., Jaśkiewicz-Obydzińska T., Wach E. (2016). Ekspertyza psychologiczna, (w) M. Kała, D. Wilk, J. Wójcikiewicz (red.) Ekspertyza sądowa (s. 762-881). Warszawa: Walters Kluwers.
  7. Gierowski J. K., Jaśkiewicz–Obydzińska T., Najda M. (2010). Psychologia w postępowaniu karnym. Warszawa: Wydawnictwo LexisNexis.
  8. Haś A., Rajtar T. (2013). Czynniki ryzyka popełnienia samobójstwa przez osoby małoletnie, [w:] J. Stojer-Polańska, A. Biederman-Zaręba [red.] Samobójstwo. Stare problemy, nowe rozwiązania (s. 149-160). Kraków: Wydawnictwo Jak.
  9. Jaśkiewicz-Obydzińska T., Wach E. (2010). Wpływ struktury i relacji rodzinnych na zeznania dzieci - ofiar kazirodztwa, Dziecko Krzywdzone.Teoria. Badania. Praktyka, nr 1 (30), str. 59-69.
  10. Jaśkiewicz-Obydzińska T., Wach E. (2013). Rola osób z otoczenia w motywacji zamachów samobójczych [w:] J. Stojer-Polańska, A. Biederman-Zaręba [red.] Samobójstwo. Stare problemy, nowe rozwiązania. (str. 161-171), Wydawnictwo Jak, Kraków.
  11. Jaśkiewicz-Obydzińska T., Wach E. Opiniowanie psychologiczne osób małoletnich w przypadku podejrzenia wykorzystywania seksualnego, [w:] Seksuologia Polska, tom 13, nr 2, 2015
  12. Wach E., Jaśkiewicz-Obydzińska, (2016) Profilowanie nieznanych sprawców przestępstw– domena kryminalistyki czy psychologii? [w:] red. J. i V. Wójcikiewicz, Paradygmaty kryminalistyki, str. 161-169, wyd. UJ
  13. Wach E. (2014). Problematyka psychologii śledczej, (w:) Psychologia sądowa. Wybrane zagadnienia, M. Szpitalak, K. Kasparek (red.), str. 88-102, wyd. UJ.